Bu yazımızda hava yastığı ( Airbag ) nedir, nasıl çalışır ve emniyet kemeri ile olan bağlantısı nedir, bu konulardan bahsedeceğiz.

Ön hava yastıkları önden ve öne yakın kısımlardaki çarpmalar için tasarlanmış pasif güvenlik sistemidir. Çünkü bu tip çarpmalar ölümle sonuçlanan kazaların yarısından fazlasını kapsamaktadır. Buna ek olarak yan (göğüs ve kol gibi uzuvları korumak) ve perde hava yastıkları (kafaya gelecek darbeleri önlemektedir) bulunmaktadır. Hava yastıkları yaklaşık saatte 20 km’nin üzeri hızlardaki çarpışmalarda açılacak şekilde tasarlanmış olup hava yastığının etkili çalışması için açılma süresi 30 milisaniye yani, saniyenin binde 30’u (0.030 saniye) kadar kısa bir sürededir. Bu derece hızlı açılan hava yastığı kazadan, hafif sıyrıklarla kurtulmayı sağlasa da bazen başta çocuklar olmak üzere, hava yastığına çok yakın oturan kişilere zarar verebilir. Çünkü ani şişen hava yastıkları yakın mesafedeki sürücü ve yolcuya aşırı basınç yapacağından kısmen nefes alınmasını engelleyip boğulmaya sebep olabiliyor. Bu duruma tedbir olarak yastık üzerindeki özel deliklerle şişen yastığın yaklaşık 1-2 saniye sonra sönmesin sağlanmıştır.

Emniyet kemeri ve hava yastığının birlikte kullanılması durumunda kafa çarpmalarının % 75’ini, göğüs yaralanmalarının % 66’sını önlemede etkili olduğu görülmüştür.

Çalışma Prensibi

  1. Çarpışma anındaki hız kaybı sebebi ile ivme ölçer, araçtaki hızdaki değişimi tespit eder.
  2. Bu yavaşlama sistemi tetikleyecek kadar fazla ise hava yastığı tetiklenir.
  3. Uyarıyı alan hava yastığı devresi bir ısıtma elemanı üzerinden akım geçirip kimyasal patlayıcıyı ateşler.
  4. Yanan patlayıcı ile genişleyen gaz sayesinde yastık şişerek açılır.
  5. Açılan yastıktaki hava boğulma yaşanmaması için muhafaza ettiği gazı kenarlarda bulunan küçük tahliye deliklerden boşaltır


Açılma hızının rakamsal degerleri (Msn: Milisaniye saniyenin binde biri)

0 milisaniye : Çarpışma sonucu ilk temas

30 milisaniye : Hava yastığı şişmeye hazır

30–54 milisaniye : Hava yastığı kademeli olarak şişmeye başlar.

54 milisaniye : Sürücünün hava yastığına ilk teması gerçekleşir.

54–58 milisaniye : Sürücünün vücudu hava yastığı üzerinde basınç yapar, şişme işlemi hızlanır.

84 milisaniye : Hava yastığı tamamen şişmiştir.


Hava yastığının verim ve güvenliğini artıracak ipuçları;

  • Çocuk koltukları ön koltuğa ters olarak (sırt kısmı hava yastığına denk gelecek şekilde) asla monte edilmemeli ve bu şekilde seyahat edilmemelidir.
  • Sürücü, direksiyondan en az 25 cm mesafede olmalıdır. (Direksiyona olan yakınlık max, bilekler direksiyonun üst kısmına denk geliyorsa daha fazla yaklaşılmamalıdır)
  • Hava yastığı yalnızca “tamamlayıcı bir önlem”dir, yani pasif güvenlik sistemi olduğu unutulmamalı ve emniyet kemeri ile birlikte kullanılmalıdır.
  • Çocuklar için en ideali, yaş ve boylarına uygun güvenlik koltuklarında kemerleri bağlı olarak arka koltukta oturmalarıdır.


Ön hava yastıkları hangi durumda çalışmaz:

  • Kontak anahtarı kapalı olduğunda
  • Yalnız yandan darbe alındıgında
  • Arkadan darbe alındıgında
  • Ön temas etmeyecek şekilde takla atıldığında
  • Önden hafif çarpmalarda (20km altı hızlarda)


Yan hava yastıkları hangi durumda çalışmaz:

  • Kontak anahtarı kapalı olduğunda
  • Yalnız önden darbe alındığında
  • Yandan hafif darbe alındıgında
  • Arkadan hafif darbe alındıgında
  • Yandan sert temas etmeyecek şekilde devrilme durumlarında
  • Sağdan çarpmalarda sol yan, soldan çarpmalarda ise sağ yan hava yastığı çalışmaz.


Hava yastığının arızası nasıl anlaşılır:

  • Kontak açıldığında hava yastığı kontrol ışığı yanmıyorsa
  • Kontak açık durumda beklerken hava yastığı kontrol ışığı birkaç saniye içinde sönmüyorsa
  • Aracın motoru çalışır durumda iken sönük olması gereken hava yastığı kontrol lambası tekrar yanıyorsa
  • Aracın seyri sırasında kontrol ışığı yanar veya yanıp sönmeye başlarsa, hava yastığında arıza olduğu düşünülebilir.


Emniyet kemeri takılı değilse hava yastıkları açılır mı?

Genel olarak hava yastıkları, emniyet kemeri takılı olsa da olmasa da açılır ve kemerle bire bir bağları yoktur. Ancak bazı kazalarda hava yastıklarının bir kısımının açılması veya hiç açılmaması kazanın gerçekleştiği açıya ve hıza bağlı olarak değişebilir. Yani her kazada hava yastıkları açılacak diye bir kural yoktur. Yukarıda da bahsedildiği gibi hava yastığının açılması darbenin şiddeti ve açısına göre değişmektedir.


Sonuç olarak yazımızı özetlemek gerekirse;

Kaza anında hava yastıklarının etkili olarak işe yarayabilmesi için emniyet kemerlerinin takılı olması önemlidir. Aksi takdirde hava yastıkları tek başına pek fazla yararı olmayacağı gibi araç içerisindeki savrulma sebebi ile zarar görebilir hatta ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu sebepten emniyet kemeri ile beraber kullanılması önemlidir. Ayrıca hava yastığının koruyucu fonksiyonu sadece bir kere işlev görür ve patlayan bir hava yastığının tamiratı yerine yenisi ile değişimi daha doğru olacaktır.

 


İlginizi çekebilecek diğer yazılar:

Klima Yakıt Sarfiyatını Nasıl Etkiler?

Yarı Otomatik ve Tam Otomatik Vites Nedir?

Dizel Araç Mı Alalım Yoksa Benzinli Araç Mı?

ABS Fren Sistemi Nedir, Ne İşe Yarar?

4 Mevsim Lastik Kış Lastiği Olarak Kullanılır Mı?

Duran Çevik

Lise eğitimini İstanbul Bağcılar E.M.Lisesi Motor bölümünde, Lisans eğitimini Elazığ Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Otomotiv Öğretmenligi bölümünde tamamladım. Farklı otomotiv şirketlerinde Garanti, Arıza tespit ve Hasar tespit bölümlerinde çalışıp farklı eğitim kurumlarında eğitmen olarak görev aldım. Mevcutta hasarlı araçların hasar tespitİ ve dosyalarının incelenmesi ile oto hasar işlemine bakan bölge eksperlerinin denetim ve kontrolünü yürütmekteyim.
Duran Çevik

Latest posts by Duran Çevik (see all)