Otomatik vitesli araçlar için en çok merak edilen konulardan birisi de Yarı Otomatik ile Tam Otomatik terimleri ne anlama gelir ve arasındaki farklar nelerdir?

Basit bir dille anlatmak gerekirse her iki araçta da manuel vites araçlarda bulunan debriyaj pedalı yoktur ve her iki şanzımanda da vites geçişleri otomatik olarak gerçekleşir; fakat vitesin geçiş yöntemleri aracın Yarı OtomatikTam Otomatik özelliğini belirler.

1- Yarı Otomatik Vites: Bu grupta otomatikleştirilmiş manuel şanzımanlar yani F1 şanzumanların yanı sıra asıl ön plana çıkan tek kavramalı ve çift kavramalı yarı otomatik şanzımanlar vardır.

a. Tek kavramalı yarı otomatik şanzıman: Markalara göre Triptonic, easytronic gibi değişik isimler alan bu şanzıman da vites geçişlerindeki titreşim hissedilebilir. Ayrıca şoför isterse vites konumuna müdahale ederek vitesi manuel değiştirebilir. Bu tip şanzımana sahip araçların dik yokuşlarda kalkış sırasında aracı geriye kaydırma ihtimali vardır bu durum şanzımanın çalışma prensibi gereği normaldir.

b. Çift kavramalı yarı otomatik şanzıman: Markalara göre EDC, DSG gibi değişik isimler alan bu şanzıman da tek kavramaya kıyasla vites geçişleri daha yumuşak ve seridir. Çünkü çift kavramalı bu şanzımanlarda bir kavrama vitesi değiştirme için konum alırken diğer kavrama bir sonraki vitesi hazırlar. Böylece vites geçişleri daha seri ve neredeyse sarsıntısız olur. Fakat bu tip şanzımana sahip araçlarda dik yokuşlarda tek kavrama kadar olmasa da kısmen aracı geriye kaydırma ihtimali vardır.


2- Tam Otomatik Vites

Vites geçişlerinde yukarıda bahsi geçen kavrama ya da debriyaj yoktur. Bunun yerine Tork Konvertörü adı verilen bir sistem kullanılır. Bu araçlarda vites geçişleri hissedilmediği gibi dik yokuşlarda araç geriye kaymaz ve daha konforlu bir sürüş sağlar.

Tam Otomatik ve Yarı Otomatik Vitesler Arasındaki Farklar:

  • Tam Otomatik vites geçişleri hissedilmez, yarı otomatik kısmen hissedilir.
  • Tam Otomatik yokuşta geri kaydırmaz, yarı otomatikte yokuş kalkış desteği (hill holder) yoksa aracı geri kaydırabilir.
  • Tam Otomatik manuel kullanılamaz, yarı otomatik vitesli araçlar manuel kullanım imkanı vardır.
  • Tam Otomatikte, konvertöre güç ileteceği için bir miktar Tork kaybı olur.

Kısacası yarı otomatik araç alacak kişilerin aracı geri kaydırma korkusu varsa aracında yokuş kalkış desteği dediğimiz hill holder özelliğinin olmasında fayda vardır. Fakat tam otomatik vitesli araçlarda geri kaydırma olmadığından yokuş kalkış desteğine (hill holder) pek ihtiyaç duyulmaz.

Duran Çevik

Lise eğitimini İstanbul Bağcılar E.M.Lisesi Motor bölümünde, Lisans eğitimini Elazığ Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Otomotiv Öğretmenligi bölümünde tamamladım. Farklı otomotiv şirketlerinde Garanti, Arıza tespit ve Hasar tespit bölümlerinde çalışıp farklı eğitim kurumlarında eğitmen olarak görev aldım. Mevcutta hasarlı araçların hasar tespitİ ve dosyalarının incelenmesi ile oto hasar işlemine bakan bölge eksperlerinin denetim ve kontrolünü yürütmekteyim.
Duran Çevik

Latest posts by Duran Çevik (see all)